Punjabi and Punjab  ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ



Dead and living languages

زندہ تے مردہ زبان

زندہ تے مردہ زبان زندہ اوہو ہی زبان کہاٷندی ہے، جیہدے بولن والے اجیہے موجود ہون، جِنہاں دی سوچ دی زبان وی اوہو ہی ہووے ۔ جے کر اِینے بولن والے انسان ” یعنی اہل زبان ” (First Speaker) موجود نہ ہون جیہِڑے گھٹ توں گھٹ اک وطن وچ اک جماعت ہو کے کسی زبان نوں اپنی سوچ دی زبان بنا سکّن  تاں اوہ زبان مُردہ کہاٷندی ہے۔

کوئی وی زبان ہووے ، اوہ حقیقت وچ اپنی سلسلے دار زنجیر دی آخیرلی کڑی ہنٛدی ہے، جیہڑے  سلسلے وچ روایت ہزاراں سال بیتے ہوئے زمانہ تائیں اَپڑ دی ہے، بلکن اِیہہ کہوو کہ انسان دے جنم دے مُڈ تائیں، ۔ جے کِتے ایہہ زنجیر کسی وجہ نال ٹٹ جاوے ، تے ایس طرحاں اوہ زبان مُردہ ہو جاوے، تاں فیر دی واری اُہنوں زندہ کرنا اَن ہونی گل ہے ۔ ایہو ہی وجہ ہے کہ سنسکرت، لاطینی، عبرانی وغیرہ زباناں نوں زندہ نہیں کِیتا جا سکیا۔ زبان دی دوبارہ پیدائش ( نشاٴۃ ثانیہ - Renaissance) نہیں ہو سکدی۔ جدید عبرانی زبان جیہڑی اجکل رواج وچ لیائی جا رہی ہے ، اوہ بے شُبہ مُردہ یعنی قدیم عبرانی توں اک وکھری زبان ہے۔ زباناں دا مُردہ ہو جانا، عام مَوت وانگوں نہیں ہنٛدا، بلکن اونہاں دے اہل زبان دا ایس جہاں توں اُٹھ جانا ہُندا ہے، ایس طرحاں پَراڽِیاں زباناں دھیرے دھیرے بدلدیاں ٹہندِیاں آخر نوِیاں زباناں نوں جنم دِندیاں رہندیاں ہن ، کیوں جے پُرانیاں زباناں دا نظام اِینا بدل چُکا ہنٛدا ہے کہ اوہدے توں پیدا ہویاں نوِیاں زباناں دے نوویں نظام دے مقابلہ تے پرانے نظام دے بولنے والے باقی نہیں رہندے اک خاص ویلے دی بدلی ہوئی زبان دی حالت دا علم “ہمہ وقتی لسانیات” (Synchronic Linguistic) کہاؤندا ہے ، ایہدے مقابلہ تے زمانہ دے گزرن نال زباناں وِچ جیہڑیاں تبدیلیاں آؤندِیاں ہن ، ایہدا علم ” تاریخی لسانیات ” (Historical or diachronic Linguistics) کہاؤندا ہے،جدوں اک علاقہ دی زبان دی جگہ تے کوئی دُوجی زبان حاوی کِیتی جا رہی ہووے ، تاں پہلی زبان نُوں دُوجی زبان دا “ہیٹھلا پَرت ” (Substratum) کیہا جاندا ہے ایس ، نچلے طبقہِ دا کُھسدا ہویا اثر وی نوِیں زبان اُپر کئی طریقیاں تے درجیاں توڑی رچ جاندا ہے۔

زبان دے نظام تے ڈھاچے دی حالت نوں پَڑ بولی وچ " نظام زبان" (Langue) کہندے ہے، تے ایس نظام دے تحت جو بولیا جائے اوہنوں لسانی وتِیرہ ( Parole) ( لسانی فعل ) کہندے ہے۔ اصل وِچ نظام زبان نوں کوئی سُن  تاں نہیں سکدا کیوں جے ایہہ تاں لسانی فعلاں دیاں ونّ سونِیاں حرکتاں تے کرتوتاں توں جیہڑی آواز سنائی دِینٛدی ہے، ایہدے توں نتیجہ کڈدے ہوئے تصورات ہنٛدے ہے۔ ایؤں سمجھو کہ جے لسانی فعل اک کھیل ہے تے نظام زبان اوسی کھیل دے اصول ہن ۔ عام طور تے آکھیا جاندا ہے کہ “بولی” (Dialect) کسی زبان (language) دی بگڑی ہوئی شکل ہندی ہے؛ پرحقیقت ایہدے توں فرق رکھدی ہے اِینوں مثلاً ایس طرحاں سمجھو کہ سب لوک آپنی آپنی ” بولِیاں” بولدے ہے تے جدوں کجھ بولِیاں وچ اک ہی بنیادی رنگ پایا جاوے تاں اوہناں بولیاں دے کٹّھ نوں زبان کہ دِتا جاندا ہے، جیہدی کسی اک بولی نوں ” معیاری زبان” (Standard Language) دا درجہ مل جاندا ہے؛ جیہڑا چوکھیاں حالتاں وچ جغرافی مشہوری دی وجہ نال یا سیاسی وجہ نال یا دونوں وجہاں دے کارن ایہہ درجہ حاصل ہو جاندا ہے۔ جدوں قومیت دا رنگ ایہدے اُتے سوار ہندا ہے ، تے حالت بدل وی سکدی ہے، جد مرکزی حکومت حاوی ہووے تاں اوہ سارے سکُولاں وِچ اِک ہی قومی زبان نُوں ذریعہ تعلیم بنا کے باقی بولِیاں نُوں ہَولی ہَولی ناکارہ بنا دیوے، زبان دا بذات خود وی سیاسی مسئلہ بن جایا کردا ہے، مثلاً اپنے فتح کِیتے ہویاں دی زبان نُوں ناکارہ بناون دے جتن کرے گا، ایس لئی کہ فتح کِیتے ہوئے بندیاں دی زبان جے اپنے زوراں شوراں وِچ نہ رہوے تاں اوہناں نُوں اپنی کُھسی ہوئی آزادی دا احساس کھٹکدا نہیں رہٷگا۔

پنجابی ادبیات  Punjabi Philology

 
 Back to Previous Page


تقدیر  میری  ایسی  بِگڑ گئی، کہ  تدبیر میری   کردی  عُذر گئی
اچھی گذر گئی، بُری گُذر گئی، کرم گُذر گئی جِس طرح گُذر گئی


Comments

All Comments
No comments yet



All Comments

*Name:
Email:
Notify me about new comments on this page
Hide my email
*Text:
 
 
Powered by Scriptsmill Comments Script


شبد بھنڈار
Punjabi Poetry
Punjabi Lessons
ماہیا۔ٹپے  

"Punjabi Vocabulary"

Pages

 عدل کرنے میں اپنوں اور بیگانوں میں کوئی تمیز نہ کرو۔


  
Desi Calendar

For better view the web site requires the download of ; 'Roz Urdu Punjabi Nastaleeq Shahmukhi Font.

Recent Comments

الوگڑ دا مطلب ہے، جیہدا کوئی مالک نہ ہووے۔ http://www.punjabiandpunjab.com/Punjabi/Dictionary/Dic-alogaR.html ....... Read more ----admin @ Imran kalyar

تن پوہ 1977 نوں 6 دسمبر سی۔ ....... Read more ----admin @ Shd

3 poh 1977 koi das sakda a us din English date Ki si? ....... Read more ----Shd

[8:25 AM, 8/14/2017] +971 55 709 2860: [8:38 AM, 8/14/2017] +971 55 709 2860: سہاڈی بدقسمتی کہ لوو کہ ....... Read more ----Kamaran Tahir

برتن لوہے دے کدی ٹُٹدے نہیں مالی اپنے باغ نوں کدی پُٹدے نہیں ٹُٹ جاندے نے کئی وار خ ....... Read more ----Hafeez

All Comments





Desi Calendar